Istorija zdravstvene kulture u Vršcu

Istorija zdravstvene kulture u Vršcu

Autor :  jun 16, 2017

"Apoteka na stepenicama" je prva i najstarija apoteka u gradu, otvorena 1784. godine kao "Apoteka kod spasitelja". Poslednji vlasnik, od 1927. godine, bio je Aleksandar Jovanović, polubrat čuvenog slikara Paje Jovanovića, a kao apoteka je radila do 1971. kada je, kao deo Gradskog muzeja, pretvorena u izložbeni prostor.

U prostoru ovog objekta Gradskog muzeja Vršac su sledeće postavke: eksponati o istorijatu zdravstvene kulture; sećanje na Paju Jovanovića; postavka predmeta pronađenih na ovom lokalitetu od paleolita do srednjeg veka, a četvrta celina su izložene medalje iz 18. i 19. veka.

Postavku eksponata o istorijatu zdravstvene kulture čini originalni inventar i nameštaj iz minulog doba- kasa, vaga, apotekarske prese, avani, ukazi apotekara i lekara, kao i podaci o zdravstvu.

Za ljubitelje umetnosti, posebno je zanimljiva postavka o slikaru Paji Jovanoviću, rođenom Vrščaninu. Centralno mesto ima slika Vršački triptih koja prikazuje tri osnovne delatnosti u Vršcu, sliku pijace, berbe i žetve - platno za koje je dobio zlatnu medalju na milenijumskoj izložbi u Budimpešti. Tu je i nekoliko portreta i skice za slikareva velika platna. U ovoj postavci je i portret kralja Aleksandra u prirodnoj veličini, koji je Paja Jovanović, posle „Krunisanja cara Dušana“, smatrao svojim najvrednijim platnom.

lokacije apoteka 01

Posle "Velike apoteke", kako je nazvana prva, 27. februara 1821. godine otvorena je druga po redu apoteka "Kod Svetog trojstva", u današnjoj ulici Žarka Zrenjanina. Njen osnivač je Anton Šilder, a kasnije vlasnik Jozef Hercog.

Treća apoteka "Kod Božjeg oka" otvorena je tek juna 1878. godine, a ubrzo Sebastijan Strah otvara i četvrtu "Kod ugarskog kralja Svetog Stevana", 1885. godine.

U to vreme na 6.000 stanovnika Vršac ima po jednu apoteku, odnosno, ukupno četiri.

Pored postojeće četiri apoteke 1920. godine je otvorena apoteka „Kod belog krsta”, Mihajla Jovanovića, a 1933. godine apoteka „Higija”, Đure Gerdeca. Svih šest apoteka radi do oslobođenja Vršca, 1944. godine, a onda neke odmah, a neke 1949. godine prelaze u društvenu svojinu. Kao prva apoteka u Vojvodini u društvenoj svojini otvorena je u Vršcu 5.12.1944. godine „Vojna apoteka”, koja kasnije menja naziv u „Narodna apoteka”. Počev od 1961. godine sve apoteke spojene su u jednu ustanovu, a 1968. godine ulaze u sastav Medicinskog centra „Anđa Ranković”.

Prilozima građana 1774. godine otvorena je u porti Saborne crkve srpska bolnica kojom upravlja crkvena opština. Vršački trgovac, Vasa Dimitrijević, testamentom ostavlja za bolnicu zgrade i(izbaciti) 5.000 forinti, čime je obezbeđeno njeno izdržavanje. Kasnije, 1803. godine, Magistrat je kupio zemljište za novu srpsku bolnicu u Zmaj Jovinoj ulici.

Epidemija kuge naterala je vlasti da 1740. godine imenuju zdravstveni odbor koji deluje i kasnije. Oko sredine 18. veka spominje se i postojanje nemačke opštinske bolnice „Kod neporočne Marije”. 1760. godine u Vršcu radi kao distriktski lekar Klaudije Majer i privatni hirurg Kilijan Vekman. Kao zaveštanje jednog građanina iz 1766. godine otvoren je sirotinjski dom – sada u ulici Nikite Tolstoja 1( nekadašnja Ljubljanska), zgrada u kojoj kasnije radi nemačka bolnica .

Podvodni teren i močvarno zemljište bili su, pored ostalog, uzrok bolesti, epidemija i povećane smrtnosti stanovništva. Prema izveštaju hirurga Johana Latnera iz 1739. godine, tih godina u Vršcu i okolini harala je kuga. Za vreme Mersijeve uprave u Banatu gradi se mreža kanala i odvodnjava podvodno zemljište, što utiče na poboljšanje zdravstvenih prilika u ovom delu Banata.

apotekarstvo

Godine 1840 – 1841 nemački esnafi sagradili su zgradu za esnafsku bolnicu (danas Nikite Tolstoja 3). Ukidanjem esnafa 1874. godine ova se bolnica pretvara u zanatlijsku bolnicu, a njom upravlja prva ujedinjena zanatlijska zadruga. U Vršcu 1849. godine deluje i vojna bolnica, koja se pominje i kasnije, sve do 1861. godine.

Još 1885. godine zaključeno je da se gradi nova bolnica jer postojeće ne zadovoljavaju potrebe stanovništva. Gradski fizik je na to, takođe, ukazivao više puta. Izgradnja nove bolnice je ipak odlagana zbog nedostatka sredstava.

U Čukur mali je 1915. godine podignuta zgrada namenjena prvobitno za sirotinjski dom. On se odmah, po završetku, koristi i kao stacionar za obolele od zaraznih bolesti. Posle Prvog svetskog rata u njoj je ruska bolnica Crvenog krsta iz Kišinjeva. Počev od 1922. godine u ovoj zgradi je javna gradska bolnica, a deluje u njoj do završetka Drugog svetskog rata.

Umesto brojnih i rascepkanih opštinskih i specijalizovanih ustanova udruživanjem se stvara medicinski centar sa ambulantno-dispanzerskom i bolničkom službom.

Uz zdravstvene ustanove u Vršcu počinje 1960. godine da radi i prva vojvođanska fabrika lekova „Hemofarm”. Godine 1975. otvorena je i nova fabrika, jedna od najmodernijih u zemlji.

Već od prve polovine 19. veka razvija se i veterinarska medicina.

Godine 1893. osniva se i u Vršcu društvo pristalica prirodnog lečenja koje propagira terapiju suncem, vodom i vazduhom. Ono pokreće i osnivanje sanatorijuma „Sanitas”, koji je otvoren 1912. godine, a deluje sve do 1944. godine. U toj zgradi je, potom, Gradska bolnica, sada u sastavu Zdravstvenog centra "Vršac".

Apoteka na stepenicama radi po principu najavljene posete koju možete zakazati na broj telefona 013/838-053 i nedeljom: od 10h do 14h.

Cena ulaznice za pojedinačne posete za odrasle je 100 din ( Studenti (unuverziteta u Srbiji), učenici srednjih škola, penzioneri - 50 dinara). Cena ulaznice za grupne posete je 80 din po posetiocu.
Obilazak jednog objekta 80 dinara, obilazak dva objekta 120 dinara, obilazak tri objekta 160 dinara. Članovi Muzejskog društva Srbije, članovi ICOM-a, novinari (uz legitimaciju), kolege iz drugih muzeja, osobe sa posebnim potrebama, osobe sa invaliditetom i pratilac, deca do 15 godina starosti, uz pratnju odrasle.

Izvor: Gradski Muzej Vršac

 

Grad Vršac i Evršac Group doo zajedno sprovode projekat "Centar za javno informisanje građana – interes građanskog društva"
  1. Najnovije
  2. Najčitanije

Pretraga članaka pomoću kalendara

« Oktobar 2017 »
Pon Uto Sre Čet Pet Sub Ned
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31