Izložba „Pred vratima slobode“, povodom oslobođenja Vršca u Drugom svetskom ratu, biće svečano otvorena u subotu 2. oktobra u 18 sati, u Gradskom muzeju.
Autor izložbe je Dejan Čimburović, kustos-istoričar i rukovodilac Odeljenja za noviju istoriju i savremeni period Gradskog muzeja Vršac.
Izložba „Pred vratima slobode“ predstavlja istorijski pregled događaja povodom 77 godina od oslobođenja Vršca u Drugom svetskom ratu. Sastoji se od tri dela.
Prvi deo čine tekstovi koji imaju cilj da šira javnost spozna osnovne informacije vezane za istorijske tokove koji su doveli do oslobođenja Vršca, 2. oktobra 1944. godine.
Drugi deo čine autentične odabrane fotografije koje prate sudbonosne trenutke neizvesnosti, straha, ulične borbe, i konačnog sloma fašističke tiranije u gradu njegovoj okolini. Neke od ovih fotografija biće predstavljene javnosti po prvi put.
Treći deo čine originalni predmeti koji zaokružuju čitavu ovu tematiku i daju izložbi jednu celinu, a tiču se originalnih predmeta crvenoarmejaca, partizana i Nemaca poput vatrenog oružja, šlemova, ličnih predmeta itd. iz fundusa istorijskog odeljenja Gradskog muzeja u Vršcu.
Izložba je svojevrsni omaž borcima koji su položili svoje živote u istrajnoj i herojskoj borbi protiv fašizma. Negovanje ove tradicije je značajno, koliko i onemogućavanje bilo kakvog pokušaja revizije istorijskih činjenica.
Grad Vršac je 2. oktobra 1944. godine oslobođen fašističke okupacije.
U ranim jutarnjim satima, 2. oktobra 1944. godine, jedinice 59. i 86. gardijske divizije i 10. gardijskog puka pešadijskog korpusa Sovjetske armije počele su oslobađanje Vršca i okolnih mesta od fašista. Njima su se pridružili i brojni građani. Borbe su trajale do 17 časova kada su se fašisti predali.
Kasnije, iz vršačke bolnice, vrhovni komandant maršal Josip Broz Tito vodio je operacije za oslobođenje Beograda. Vršac je tada posetio i komandant Trećeg ukrajinskog fronta, maršal Tolbuhin.
Spomen kosturnica je podignuta 1955. godine. Tada su tela svih izginulih crvenoarmejaca širom vršačke okoline, kao i onih koji su već bili sahranjeni na ruskom groblju (sadašnji Ruski park), prenesena u ovu kolektivnu grobnicu.
Sa njima počiva i 36 vojnika NOVJ, 11 vojnika poginulih 1941. godine i 11 streljanih rodoljuba civila.
Sredstva za sanaciju i rekonstrukciju Spomen kosturnice, 2004. godine, obezbedila je ambasada Ruske Federacije u Srbiji.
Na Spomen kosturnici piše: „Padosmo u borbi protiv fašizma, izginusmo smjelo za slobodu, čast i dostojanstvo čoveka. Ne poginusmo sramno, već smjelo – onako kako čoveku dolikuje“.
