Gradski muzej Vršac, u godini jubileja, 150. godina od razvojačenja Banatske vojne granice, poziva građane na otvaranje izložbe „Život u banatskoj vojnoj granici“ 7. decembra u 18 časova.
Autori izložbe deo su Društva za negovanje tradicije Banatske vojne granice: Ivan Radić, Boban Vrengić, Esti Radić i Ivana Vrengić.
Vojna krajina je, kao pogranični vojno-odbrambeni sistem, vekovima imala značajnu ulogu u odbrani Habzburške monarhije od Osmanskog carstva. Vremenom je menjala svoje teritorijalne okvire, a posebno su bile značajne reforme sprovedene sredinom XVIII veka, kada je počelo organizovanje i Banatske vojne granice.
U periodu od 1764. do 1774. godine, carica Marija Terezija (1740–1780), duž Tise i Dunava obrazovala je Banatsku vojnu granicu, organizovanu u tri puka: Srpsko-banatski, Nemačko-banatski i Vlaško-banatski puk. Dvorski ratni savet doneo je 1774. godine odluku da se Vlaški bataljon sa Ilirskom regimentom spoji, te je ta nova regimenta nazvana Vlaško-ilirska regimenta.
Početkom XIX veka kordon banatskih regimenti protezao se 67 milja Dunavom, od Pančeva do Oršave. Oko 1820. godine počela je nova reorganizacija Banatske granice. Tada su formirane dve odeljenske brigade: u Pančevu i Karansebešu. Pančevačkoj brigadi je bio podređen komunitet Pančevo i Nemačko-banatska regimenta, a brigadi u Karansebešu komunitet Bela Crkva i Vlaško-ilirska regimenta. Kasnije, 1838. godine, od graničnih delova obeju regimenti stvoren je Ilirsko-banatski bataljon sa sedištem u Beloj Crkvi. Godine 1845. taj bataljon prerastao je u regimentu pod nazivom Ilirsko-banatska graničarska regimenta, a tada je i Vlaško-ilirska regimenta promenila naziv u Vlaško-banatsku regimentu, čija je teritorija izlazila izvan okvira današnjeg našeg Banata.
Ova izložba po mnogo čemu je nesvakidašnja, u prvom delu prikazana su istorijska dešavanja pre i oko samog Požarevačkog mira. Deo o razvoju predela i naselja predstavljanje preko prikaza Prvog vojnog, tajnog premera. Evolucija stanovanja i izgleda kuća objašnjena je pomoću maketa i tlocrta od najjednostavnijih privremenih staništa do Jozefinske kuće sa kraja XIII veka. Plovidba Dunavom tokom kolonizacije Banata i u vreme rata 1716-1718. godine, kao i plovidba Šajkaške flotile, prikazana je i u maketama brodova. Uticaj narodnog odela srpskog stanovništva na razvoj uniforme graničara Banatske vojne granice prikazuje se kroz rekonstrukciju uniformi XIII veka. I na samom kraju, priča o Kapetanu Koči i Đorđu Petroviću kao frajkoru prebacuje nas u XIX vek, gde kao epilog kretanja ovog dela Banata kroz istorijski period od dva veka, dolazimo i do prisajedinjenja 1918. godine sa Kraljevinom Srbijom i razgraničenjem tokom 1922. godine.
Svi eksponati su reprodukcije i rekonstrukcije svojih originala brojnih institucija koje su nesebično izašle u susret, prepoznale i podržale ovu ideju.
Ova izložba koju će muzejska publika imati priliku da pogleda do 9. januara nastaviće da živi kao deo stalne postavke Muzeja Banatske vojne granice, čije je osnivanje i organizovanje planirano do kraja 2024. godine.
Izložbu su podržali: Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose s verskim zajednicama, Opština Kovin, Centar za kulturu Kovin, Narodni muzej Pančevo, Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo, Istorijski arhiv Pančevo, Fakultet primenjenih umetnosti Beograd, Prirodno matematički fakultet u Novom Sadu, Departman za geografiju, turizam i ugostiteljstvo, Muzej Vojvodine, Istorijski arhiv Vojvodine, Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture, Muzej grada Novog Sada, Istorijski arhiv grada Novog Sada, Istorijski muzej Srbije, Muzej grada Beograda, Vojni muzej, Narodna biblioteka Srbije, Narodna biblioteka i muzej Bela Crkva, Narodni muzej Požarevac, Muzej u Smederevu i Klaster Deliblatska peščara.
