Svečanom akademijom, u organizaciji Školskog centra „Nikola Tesla“ i Hemijsko – medicinske škole, u Narodnom pozorištu „Sterija“ obeleženo je 200 godina od osnivanja prve zanatske škole u Vršcu.
Svečanost su uveličali Njegovo Preosveštenstno Episkop Banatski gospodin Nikanor, gradonačelnica Vršca Dragana Mitrović, članovi Gradskog veća, direktori škola i institucija od važnog značaja za naš grad.
„Veliko mi je zadovoljstvo da po prvi put prisustvujem jednom ovakvom događaju, a kakav je zapravo Vršac i zaslužio, kao sredina u kojoj su zanatlije još u 19. veku predstavljale jedan od najvažnijih društveno-ekonomskih faktora u našem gradu. Nakon toga, za vreme industrijalizacije, zanatstvo se tokom istorijskog razvoja borilo i izborilo za svoj opstanak, tako da nam podatak iz šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog veka, govori da je u Vršcu, u tom periodu čak 134 različita zanata izučilo skoro 4.000 učenika. Danas, kada živimo u jednom informatičkom društvu i mislimo da se gotovo svaki posao završava za računarom, svedoci smo da nam na svakom koraku nedostaju zanatlije, a što je i te kako potkrepljeno statističkim podacima Nacionalne službe za zapošljavanje gde se svakodnevno traže pekari, kuvari, varioci, metalostrugari i mnogi drugi. Zahvaljujući pravovremenom reformom Školskog centra Nikola Tesla i Hemijsko medicinske škole, pa i Poljoprivredne škole u Vršcu mi danas možemo da ponudimo obrazovanje učenika za mnoge deficitarne zanatske profile. Takođe, zahvaljujući državnoj strategiji dualnog obrazovanja, a imajući u vidu da u Gradu Vršcu posluju izuzetno uspešne kompanije i porodične firme, svi učenici koji se obrazuju na zanatskim smerovima imaju priliku da steknu i praktično znanje u najranijem periodu školovanja. Grad Vršac će i u budućnosti sve činiti kao bi zanatski smerovi opstajali u našim srednjim školama, kako bi pored razvijene industrije u našem gradu opstajale i pekare, poslastičarnice, krojačke i obućarske radnje, frizerski i kozmetički saloni, kao i razne porodične zanatske radionice“, rekla je na svečanoj akademiji gradonačelnica Vršca Dragana Mitrović.
Zajedno sa mentorima, učenici su na adekvatan način prikazali vreme koje je iza i ispred nas. Govorilo se o istorijatu prve zanatske škole, a potom je, kroz vremensku paralelu od dva veka, prikazano kako škole izgledaju danas.
Prethodnih dana, istim povodom, profesori ovih škola su sa svojim učenicima na kreativan i autentičan način, kroz prizmu starih zanata predstavili su u Hemijsko – medicinskoj školi profile koje obrazuju u svojim školama. Izložbu starih zanata otvorile su direktorke škola Snežana Ilić i Željka Radulović, koje su se zahvalile Gradu Vršcu i darodavcima za realizaciju programa obeležavanja jubileja. Prisutnima se tada obratio član Gradskog veća za obrazovanje Miroslav Lepir koji je istakao značaj očuvanja zanata i podsetio da neke od njih, osvežene i modernizovane, vraćamo kroz dualno obrazovanje.
Takođe, u Školskom centru „Nikola Tesla“, održano je kviz takmičenje, na kojem su učestvovali osnovci iz sedam škola, sa područja Grada Vršca. Takmičenje su osmislili učenici u saradnji sa svojim profesorima. Svi rekviziti, koji su bili korišćeni u toku takmičenja, napravljeni su u školi u okviru nastave. Cilj takmičenja nije bio međuškolski, već su ekipe, koje su nosile imena zanata, činili učenici različitih škola. Takmičari su pokazali visok nivo poznavanja starih zanata, spretnosti i veštine, a nagrade su bile ručni radovi učenika Školskog centra „Nikola Tesla“ i Hemijsko – medicinske škole.
Zanatlije su vekovima gradile Vršac
Vredno je napomenuti i šta su zanati i obrazovanje doneli Vršcu. Grad je 1804. godine dobio Tržišnu povelju Franje II za hrabro držanje njegovih stanovnika u ratovima protiv Turaka 1787.-1791, a 1817. postao je slobodni kraljevski grad u ondašnjoj Austrougarskoj. U gradu je tada radilo 13 velikih zanatskih udruženja (esnafa) koji su okupljali preko 1.000 zanatlija.
Kaldrmisanje ulica i trgova počelo je 1820. godine, a sledeće godine otvorena je druga apoteka. Prvo akcionarsko društvo iz redova zanatlija formirano je 1833. godine. sagradili su hotel „Konkordija“ 1847. godine. Podaci govore da su Vrščani imali javne čitaonice već 1840. godine, da bi se kasnije osnivale i istovremeno radile i po tri biblioteke.
Trgovina naročito dobija u zamahu 1857. godine kada se grad železnicom, s kojom dolaze telegraf i brza pošta, povezuje sa Temišvarom, a dalje sa Evropom i na jugu sa lukom Bazijaš na Dunavu, preko koje roba ide na Crno more i dalje prema istoku. Ubrzo se otvaraju prve banke, grade mlinovi i velike zanatske radionice koje se pretvaraju u fabrike poljoprivrednih mašina, prvenstveno onih namenjenih vinogradarstvu.
Godine 1859. preko Mesića je podignuto 7 mostova, uz stari deo nazidana je nova zgrada Magistrata. Vršac je 1872. postao samostalna municipija, dobio je svog prvog župana i prvostepeni sud.
Švajcarski trgovac Bernard Štaub podigao je u Vršcu podrum „Helvecija“ 1880. (kapacitet 10.000 hl), a vršački vinogradi izlagali su svoje proizvode u svim većim evropskim gradovima: Beču, Parizu, Londonu, Briselu, Bremenu, Lincu, Budimpešti. Godine 1891. počelo se sa asfaltiranjem ulica i trgova, prve sijalice zasvetlele su u domovina 1897. godine, kada je proradila gradska električna centrala, a telefonska centrala iz 1892. godine spojena je na međugradsku vezu 1901. godine.
Godine 1921. Vršac je imao 27.011 stanovnika. Bio je tačka susretanja istoka sa zapadom i severa sa jugom. Imao je razvijenu industriju, snažnu trgovinu i obnovljeno vinogradarstvo, dobre saobraćajne veze sa Evropom, veliki broj kulturnih i prosvetnih ustanova, razna udruženja, brojne novine na srpskom, nemačkom i mađarskom jeziku, nekoliko štamparija…i ništa to ne bi mogao bez svojih zanatlija.
