“Jedna umetnost ako ne pokrene neka plemenita osećanja u vama, nije umetnost”, govorio je Borisav Bora Stanković, čija najuspešnija drama, koja ujedno predstavlja jedno od najizvođenijih i najomiljenijih dela srpske dramaturgije, upravo dobija novo scensko uobličenje na sceni Narodnog pozorišta “Sterija” u Vršcu.
Najnovija postavka “Koštane” u Vršcu šesta je vršačka inscenacija ovog antologijskog dela o zanosnoj romskoj pevačici iz Vranja koja je svojom nesvakidašnjom senzualnošću uspevala da i najtvrđa srca natera da zatrepere, a najbogatije i najuticajnije predstavnike varošice u kojoj je nastupala sa svojom trupom navodila da se odriču svega… Čak ni najuspešniji Nušićevi komadi nisu uspeli da u tako širokom obuhvatu zainteresuju pozorišnu publiku u Srbiji, a o toj drami Bore Stankovića vazda se govorilo da je na repertoarima nije bilo samo onda kada nije imao ko da igra Koštanu.
Prva postavka “Koštane” u vršačkom Narodnom pozorištu “Sterija” desila se u godini osnivanja vrščkog teatra 1945. Premijera je izvedena 6. decembra te godine a u ulozi Koštane bila je Mila Kandić. Reditelj prve vršačke “Koštane” bio je Jovan Jeremić, a muziku je komponovao Petar J. Krstić.
Druga premijera “Koštane” u Vršcu desila se 17. aprila 1948. Reditelj ove predstave bio je Dušan Životić, ali podaci o izvođačima nisu sačuvani. Zabeleženo je da je nakon premijere izvedeno 13 predstava za ukupno 7134 gledalaca, a predstava je izvođena u sezoni 1948/49. i 1950/51. sa znatnim izmenama u podeli uloga.
Sledeća premijera “Koštane” izvedena je 1. oktobra 1957. Reditelj ove predstave bio je Đorđe Đurđević, dok su za muziku i korepeticiju bili zaduženi Anton Rušnjak i Jelisaveta Legradić. Koštanu u ovoj postavci tumačila je glumica Vera Zebić.
Jedna od najuspešniji “Koštana” na vršačkoj pozorišnoj sceni postavljena je 1974. u režiji Miodraga Gajića, sa muzikom Zorana Hristića. U ovoj postavci Koštanu je tumačila poznata pevačica Usnija Redžepova u alternaciji sa vršačkom glumicom Dragicom Maksimović.
Poslednja inscenacija “Koštane” u Vršcu desila se 1990. godine, sa premijerom 6. marta. I ovu predstavu je režirao Miodrag Gajić i naslovnu ulogu ponovo poverio pevačici Usniji Redžepovoj, dok je alternaciju igrala vršačka glumica Dušica Mitrović.
U sezoni 2023/24. “Koštana” se na vršačku pozorišnu scenu vraća nakon 34 godine. Predstava se realizuje u okviru projekta pod nazivom “100 godina Koštane”, a osim produkcije predstave u režiji Vladimira Lazića, proces je osmišljen kao interaktivni edukativni program za mlade koji se i pre gledanja predstave upoznaju sa značajem i mogućim aktuelnim značenjima jednog od najizvođenijih dramskih dela na našim prostorima.
I u samu realizaciju predstave uključen je određen broj mladih ljudi iz gradskog KUD-a “Laza Nančić” koji imaju jedinstvenu priliku da se približe radu pozorišnih profesionalaca i steknu uvid u to kako stvaralački proces funkcioniše sa unutrašnje strane pozorišne zavese.
Ovaj program predstavlja okosnicu vršačke pozorišne sezone 2023/24. u kojoj se želi privući što veći broj mladih i sa ciljem da tu publiku približi domaćoj klasici i srpskoj kulturnoj baštini, jer se ove godine navršava tačno sto godina od prvog objavljivanja ove drame. Stanković je “Koštanu” napisao kada je imao oko 24 godine, a ona se izvodi još od 1900. Drama je međutim više puta prepravljana sve do konačne verzije koja je kao zasebna knjiga objavljena 1924.
U rediteljskoj postavci Vladimira Lazića koji ovo delo tumači kroz opsesivnu temu Stankovićevog dela, kao dramu tragičnih ljudskih sudbina i romantičarske težnje za slobodom izbora življenja, Koštanu tumači zanosna vršačka glumica Jovana Božić.
Premijera predstave “Koštana – San/Eros/Greh” u režiji Vladimira Lazića zakazana je za utorak 28. maj sa početkom u 20 sati na Velikoj sceni Narodnog pozorišta “Sterija”, a da je zaista reč o omiljenom delu pozorišne publike u Vršcu, govori i činjenica da su karte za premijeru već rasprodate.
