U skromnoj, ali vrednoj biblioteci pravoslavnog manastira Mesić, čuva se pravo književno i duhovno blago. Među 2.500 rukopisnih, dokumentarnih i štampanih knjiga najstarija i najvrednija je knjiga drvenih korica, Četvorojevanđelje, pisano goticom, sa paralelnim prevodom na latinski i starogrčki jezik, koje datira iz 1569.
Prema rečima stručnjaka, ono se od sličnih knjiga izdvaja po kaligrafskoj veštini, živopisnoj ornamentici, finom preciznom crtežu, raznovrsnom koloritu sa kitnjastim ukrasnim pismom zaglavlja i početaka, ispisanih na dobro očuvanoj beloj, čvrstoj hartiji sa vodenim znakom kardinalskog šešira.
Kažu da su ovakvi primerci od osnovnog značaja za razumevanje srpskih prilika u 18. veku, posle Velike seobe, kada su glavne duhovne i materijalne snage našeg naroda bile na području Habsburške monarhije.
Mnoštvo knjiga je iz 18. veka, vremena obnavljanja Manastira, odnosno, kako beleži manastirski istorijat, vremena kada je monah Mojsije Stefanović iz Krušedola otišao u Rusiju da od vladarke Jelisavete Petrovne zatraži pomoć.
Ima i savremene literature, ali za manasitir, kako monahinje same kažu, najvažnija je crkvena. Literatura za Teološki fakultet, kompletna dela Vladike Nikolaja, Vladike Atanasija, Oca Justina Popovića i Svetih otaca, dvadesetak starih knjiga na crkvenoslovenskom jeziku koje se koriste u Bogosluženju, a među najstarijima su tri knjige iz 16. veka i nekoliko rukopisnih dela.
Među njima nalaze se i Sveta pisma na raznim jezicima, čak na ukrajinskom i albanskom. Pored literature na crkvenoslovenskom, svoje mesto u biblioteci našla su i dela na latinskom, starosrpskom, staroruskom, francuskom, kompletne enciklopedije iz prošlih vremena, kao i savremena literatura na evropskim jezicima.
Postoji i tumačenje kompletnog Psaltira u tri knjige iz 1791. godine, gde je svaki psalam posebno protumačen, što do sada nije prevedeno na naš jezik. Prisutna je i bogata periodika na raznim jezicima, najviše na ruskom, kao i arhiva, koju je svojevremeno stručno uredio arhivar Petar Momirović.
U biblioteci je i mnoštvo knjiga u notama – neumima, koje se odnose na crkveno pojanje, a iz starih i novih rečnika i gramatika u manastirskoj biblioteci može se naučiti čak i japanski jezik.
Čuva se u biblioteci manastira Mesić i dokaz o godinama plodnih društvenih simbioza, kada se raskidalo za vekovnom zaostalošću, kada se zapadnoevropska kultura i umetnost pretočila u stvaralaštvo crkvenog i svetovnog društva, dokaz zlatnim godinama evropske prosvećenosti, dela Zaharija Orfelina, Dositeja Obradovića, Vikentija Ljuštine, Atanasija Stojkovića, Milovana Vidakovića, Avrama Mrazovića i drugih.
A poseban značaj za sagledavanje prošlosti, bogatstva i istorijskog značaja manastira Mesić, pored raznovrsne arhivske građe, je bogata biblioteka vršačkog episkopa Josifa Jovanovića Šakabente (1781-1805) koji je za tada novoosnovane Klerikalnu i Bogoslovsku školu dopremio udžbenike za pedagoški rad i raznovrsne knjige štampane u Pešti, Beču, Lajpcigu…
