Češko Selo nalazi se u jugoistočnom delu Banata i administrativno pripada opštini Bela Crkva. Za nastanak današnjeg Češkog Sela vezuje se 1837. godina, odnosno naseljavanje 24 češke porodice na ovom prostoru.
Česi su se najpre doselili u planinsko selo Šental (Panjaska) u današnjem delu rumunskog Banata. Prema pisanju učitelja Karela Shovaneca umesto obećanog raja doseljenici su se našli visoko u divljim planinama, obraslim gustim i tamnim šumama, a kao mesto za stanovanje im je dodeljen predeo sa ogromnim stenama koje je trebalo da razbiju i uklone kao i stogodišnje panjeve.
Zbog izuzetnih teških uslova života, preseljenje ove 24 porodice na jedno od prekobrojnih ablijanskih pašnjaka izvršeno je po carskom i kraljevsko pukovskom naređenju 12.aprila 1837.godine, o čemu svedoči zemljišni dokument iz te godine.
Dogovor je bio da se selo izgradi na levom uzvišenju nakon čega je za izgradnju sela Ablijan izmerena parcela od 10 jutara na koju je trebalo da stane 80 kuća. Veruje se da je stari naziv sela Ablijan nastao u želji da se sačuva uspomena na opusteli srednjovekovni Abel.
Današnja crkva je izgrađena u periodu od 1900. do 10. avgusta 1901. godine u neogotskom stilu i posvećena je Svetom Janu Nepomuku, koji se slavi svake godine 16. maja.
Poslednji put u ovom selu školsko zvono oglasilo se 1974. godine. Uz pomoć Ambasade Češke Republike u tom objektu oformljen je muzej etnografskog karaktera, sa osnovnom idejom očuvanja nacionalnog identiteta češkog naroda na ovim prostorima.
Prema popisu iz 1910.godine selo je imalo najveći broj stanovnika 216,a prema popisu iz 2011.godine svega 40. Danas je taj broj i manji i Češko Selo spada u red najmanjih naselja na ovim prostorima.
Kako Češko Selo predstavlja svojevrsnu oazu mira sa nedirnutom prirodom, leti ga tradicionalno pohode i izviđači i mnogobrojni turisti iz Češke, ali i mladi avanturisti iz naše zemlje i regiona. Poznato je i po manifestaciji “Paprikašijada”, kada se krčka nekoliko desetina kotlića sa dobro oljućenom piletinom.
Već treću godinu zaredom, u želji da oživi ovo autentično selo, Nacionalni savet češke nacionalne manjine organizuju muzički festival “Srpski banat”, kako bi, pre svega, privukli mlađu publiku.
Tekst: Tamara Gojković
Foto: Milan Cesarec
Mapa: Reprodukcija iz knjige Karel Shovanec – istorija češkog naselja Fabijan u Kraljevini Jugoslaviji izdavač Nacionalni savet češke nacionalne manjine.
