Nadomak Kuštilja se nalazi brdo Dealu Chureci, na kojem u oči upada prirodni fenomen.
Sa vrha brda se kotrljaju kamene kugle, okrugle poput đuladi, raznih veličina, koje ispadaju iz tunela, za koje je teško poverovati da ih je priroda oblikovala.
Sedimentne ploče na jednakim rastojanjima dele ove nesvakidašnje tunele. Samo brdo prema obliku i površini veoma podseća na arheološko nalazište Židovar.
Ispod brda se nalazilo srpsko selo koje su u srednjem veku zapalili Turci, dok su stanovnike što pobili, što odveli u roblje. Meštani ga zovu Valea Srbii, što bi značilo srpska dolina.
Paralelno sa selom, na samoj ivici dokle Karaš plavi, prostirao se Via militaris, kameni rimski put.
Proteže se od Stare Palanke preko Crvene Crkve, između Kruščice i Dobričeva, malo dalje od Češkog Sela ulazi u Rumuniju, pa kroz selo Iam, i onda paralelno sa rekom Karaš ide sve do Varadije.
Tu se račva – jedan deo ide iza naših planina prema Markovcu, drugi skreće udesno prema Karpatima.
Tekst i foto: Tamaš Fodor
