Prema Kalendaru zdravlja, oktobar je mesec kada se obeležava Međunarodni mesec borbe protiv raka dojke. Ova kampanja se obeležava u mnogim zemljama sveta kako bi se skrenula pažnja na rasprostranjenost ove bolesti, podizanje svesti o značaju prevencije i ranog otkrivanja.
Tako se pruža mogućnost za pravovremeno započinjanje lečenja i povećavaju šanse za trajno izlečenje, naročito kada se uzme u obzir značajan napredak koji je u pogledu tretmana ove bolesti ostvaren u proteklih par decenija.
Rak dojke je najčešći maligni tumor kod žena kako u svetu tako i u našoj zemlji. Prema dostupnim podacima u svetu svake godine od raka dojke oboli oko 1 700 000 žena, a oko pola miliona žena umre.
Prema procenama Međunarodne agencije za istraživanje raka (IARC), kada je u pitanju rizik obolevanja od raka dojke, Srbija se nalazi zajedno sa većinom zemalja zapadnog Balkana u sredini navedene lestvice.
U Srbiji postoji nešto niži rizik obolevanja od raka dojke. Međutim, kada je u pitanju umiranje od raka dojke, procene Međunarodne agencije za istraživanje raka iz 2018. godine pokazuju da su žene u Srbiji, odmah posle žena u Crnoj Gori, pod visokim rizikom umiranja od raka dojke u odnosu na druge osobe ženskog pola u Evropi.
Prema poslednjim podacima Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”, u Republici Srbiji je registrovano 4304 novoobolelih i 1693 umrlih žena od raka dojke. Stopa obolevanja od raka dojke kod žena u Republici Srbiji iznosila je 65,0 na 100.000, a stopa umiranja 20,2 na 100.000 žena.
U odnosu na prosečnu registrovanu stopu obolevanja od malignih tumora dojke u Republici Srbiji, nešto viša stopa i obolevanja i umiranja registrovana je u Vojvodini (obolevanje -85,6/100.000, umiranje – 21,2,3/100.000).
Rak dojke u Južnobanatskom okrugu
Na osnovu podataka Registra za rak Zavoda za javno zdravlje Pančevo, rak dojke se nalazi na prvom mestu po broju obolelih i umrlih od svih malignih bolesti kod žena u Južnobanatskom okrugu. U 2019.godini, rak dojke se nalazio na prvom mestu i činio je 17,2% od ukupnog broja novoobolelih od svih vrsta raka kod žena.
U našem okrugu u poslednjih pet godina najveći broj obolelih registrovan je u uzrastu 55-64 godine, međutim bolest je prijavljena i kod mladih osoba, već u uzrastu oko 30 godine života.
Od ukupnog broja umrlih od malignih bolesti u 2018. godini, u ženskoj populaciji, rak dojke se nalazio na prvom mestu i činio je 20,6% svih smrtnih ishoda od raka kod žena. U 2018. godini registrovano je 3,7% manje umrlih nego u 2017. godini, 1,8% više nego na petogodišnjem i 3,2% više nego na desetogodišnjem proseku umrlih. Najveći broj umrlih beleži se u uzrastu 55-69 godina, a najranije registrovani smrtni ishod bio je kod osobe stare 30 godina.
U našoj zemlji beleže se visoke stope obolevanja u uzrastima od 60. do 69. godine, koje u istim uzrastima prate i visoke stope umiranja, što najverovatnije govori o kasnom javljanju žena tog uzrasta, kada je maligna bolest već u uznapredovalom stadijumu, odnosno već su prisutne udaljene metastaze na susednim organima.
Rizik za rak dojke raste sa godinama starosti, ali nisu otkriveni ili do kraja razjašnjeni svi uzroci njegovog nastanka. Češće se javlja kod žena koje:
• imaju najbliže srodnice (majka, sestra, tetka, baka) obolele od ove bolesti;
• su prvu menstruaciju dobile pre 12. godine, i poslednju imale posle 50. godine;
• nisu rađale ili su imale prvi porođaj posle 30. godine života;
• duže vreme koriste hormonsku terapiju;
• su gojaznije i fizički neaktivne.
Dokazano efikasno rešenje za smanjenje stope umiranja od ove bolesti je njeno rano otkrivanje, odnosno sekundarna prevencija ili skrining raka dojke. Ohrabruje činjenica da ukoliko se karcinom dojke otkrije na vreme u 80-90% slučajeva lečenje ima dobru prognozu. S tim u vezi rano otkrivanje raka dojke u ima izuzetnu važnost.
Važno da znate i uradite:
• Jednom mesečno uradite samopregled dojke, obratite pažnju na oblik, izgled i veličinu dojki, promene na njima – čvorići ili zadebljanje, uvlačenje bradavica, boju kože – crvenilo, otok, toplina, naboranost kože, pojavu iscedaka, bol koji ne prolazi ili sličnih promen
• preventivni klinički pregled uradite jednom godišnje i/ili ultrazvuk dojke po preporuci lekara
• ukoliko ste u porodici imali bliske rođake sa dijagnozom raka dojke, važno je da se na vreme konsultujete sa izabranim doktorom u vezi kontrola i praćenja
• u uzrastu 50-69 godina obavezno uradite mamografiju jednom u dve godine
U Dispanzeru za žene pri Domu zdravlja Vršac, mogu se uraditi preventivni pregledi dojke, odakle se prema proceni lekara upućuju na dalju dijagnostiku. Kontakt telefon za zakazivanje pregleda je 013/ 830-087 i 013/838-902.
RAK DOJKE JE IZLEČIV UKOLIKO SE OTKRIJE NA VREME!
