Ministarstvo kulture Republike Srbije saopštilo je da je otkupljeno umetničko delo Paje Jovanovića, ulje na platnu „Stražar koji se odmara“, za 170.000 funti, bez pratećih troškova. Slika je otkupljena na javnoj aukciji u aukcijskoj kući „Sotbi” u Londonu.
Vlada Republike Srbije ovlastila je Ambasadu Republike Srbije u Ujedinjenom Kraljevstvu da na javnoj aukciji kupi dragoceno delo, kojim je obogaćeno kulturno nasleđe naše zemlje, a koje će u okviru svoje likovne kolekcije čuvati Istorijski muzej Srbije. Otkup ove dragocene slike Paje Jovanovića predstavlja nastavak dosledne i odgovorne kulturne politike, usmerene na zaštitu, očuvanje i povratak našeg kulturnog nasleđa.
U prethodnom periodu u otadžbinu su vraćena brojna dragocena kulturna dobra, srebrni svećnjak sa dvora dinastije Obrenovića, uramljena fotografija kraljice Natalije, dve srpske rukopisne knjige Srpski oktoih i Žitije Varlaama i Joasafa, zatim pisma Mileve Marić Ajnštajn i Alberta Ajnštajna, potom štap kralja Milana sa binoklom u dršci, zatim bokal iz kneževskog servisa, kao i slika Uroša Predića Portret devojčice sa knjigom u fotelji.
Dodati tom nizu dragocenosti i reprezentativno delo jednog od naših najvećih slikara, dokaz je dosledne državne politike da se kulturno blago koje pripada našem narodu vraća kući, da se čuva u našim muzejima i ostavlja budućim generacijama kao trajno svedočanstvo našeg identiteta i istorije.
Pavle Paja Jovanović (1859—1957) najznačajniji je srpski predstavnik akademskog realizma i jedan od najistaknutijih slikara evropske i srpske umetnosti s kraja 19. i početka 20. veka. Slika „Stražar koji se odmara“ pripada njegovom čuvenom orijentalističkom ciklusu, koji je umetniku doneo svetsku slavu.
Kao i druge slike ove tematike, predstavlja značajan dokument prepoznavanja Balkana, Srbije i Crne Gore, ali i teritorija koje su ostale pod osmanskom upravom, kao posebnog prostora Evrope, u kojem, pored sukoba i razlika, postoje zajedničke karakteristike, kulturne osobenosti i vrednosti.
Paja Jovanović uspeo je da poveže evropski orijentalistički žanr sa ratničkim i epskim etosom Balkana, dajući mu etnografsku preciznost i utisak autentičnosti, kao i da lokalne balkanske motive podigne na nivo univerzalne umetničke vrednosti.
S obzirom na to da se veliki deo orijentalističkog opusa Paje Jovanovića nalazi u privatnim kolekcijama širom sveta, Ministarstvo kulture je otkupom ove slike omogućilo da Istorijski muzej Srbije, kao republička ustanova zaštite, upotpuni svoj fond.
Likovna zbirka Istorijskog muzeja Srbije kontinuirano se razvija kroz otkupe i poklone kako bi pružila sveobuhvatan pogled na nacionalnu istoriju. Dela Paje Jovanovića se u najvećem broju nalaze u Narodnom muzeju Srbije i Muzeju grada Beograda, u okviru kojeg postoji i Legat Paje Jovanovića.
Kupovinom ove slike Istorijski muzej Srbije obogaćen je reprezentativnim delom iz orijentalističkog opusa Paje Jovanovića.
