Godine 1965. Muzej u Beloj Crkvi je na poklon dobio dva manja muška sakoa tamno plave i tamno zelene boje, sašivena su od čoje sa mesinganim dugmadima. Jedan od sakoa na ramenima ima prišivene bele epolete, dok se sa unutrašnje strane drugog nalazi svetla tkanina sa ispisanim tekstom, mastilom na ruskom jeziku.
Ova dva sakoa su u muzej stigla kao poklon lokalnog amaterskog pozorišta, a uz obrazloženje da se radi o dečijim saoima koji su korišćeni za potrebe izvođenja pozorišnih predstava. Kao i drugi predmeti koji se čuvaju u zbirkama, o poklonu je sačinjena osnovna dokumantacija, a ovi sakoi su spakovani na čuvanje.
Nakon dužeg niza godina, a u okviru istraživanja predmeta koji se odnose na rusku emigraciju, detaljno su pregledani i ovi sakoi. Istraživanje je sprovedeno u saradnji sa kolegama iz Muzeja Vojvodine, Suzanom Milovanović i Aleksandrom Petijevićem, a saradnk za Belu Crkvu je bio Igor Vokoun. Tada je utvrđeno da se zapravo radi o kadetskim bluzama koje su u nosili kadeti u korpusima kao deo svoje uniforme. Nov način posmatranja ova dva odevna predmeta, stvorio je i potrebu za dodatnim istraživanjem i proučavanjem. Istraživanjem u Muzeju i Istorijskom arhivu, došlo se do novih saznanja o samim bluzama, ali i njihovoj istoriji.
Kadetska bluza je sašivena od tamno plave čoje na raskopčavanje sa jednim redom dugmadi i uskom kragnom (tipa ruska kragna) crvene boje sa zlatovezom. Dugmad su polukružnog oblika, pozlaćena, sa prikazom ruskog carskog grba na sredini. Sa unutrašnje strane bluze nalazi se postava bež boje sa ispisom crnom mastilom na ruskom jeziku. U delu gde se nalaze otvori za dugmad, sa unutrašnje strane nalazi se otisak pečata sa ispisanom godinom „1913“. Na osnovu natpisa danas znamo da je bluza pripadala kadetu „Krivošeй Georgiй Konstantinovičb“, rođen 12. aprila 1910. godine, u korpus Velikog kneza Konstantina Konstatinoviča prešao je 1920. godine, a korpus je završio 1929/30. godine. Uniforma ovog tipa je korišćena u Kadetskim korpusima smeštenim u Beloj Crkvi.
Druga Kadetska bluza, za razliku od prethodne, sašivena je od tamno zelene čoje, sa prišivenim epoletama na ramenima. Sa unutrašnje strane nema natpisa osim otiska pečata sa godinom „1914“. Na osnovu epoleta zaključujemo da se radi uniformi koja je pripadala kadetima Sibirskog kadetskog korpusa (Korpus je osnovan 1813. godine u Omsku, a evakuisan oktobra 1922. godine u Kinu (Šangaj). Nakon dve godine provedene u Šangaju, najverovatnije brodovima odlaze u Split (decembar 1924.), iz Splita su evakuisani u Beograd, potom u Sarajevo, da bi 1929. godine iz Sarajeva stigli u Belu Crkvu).
Iz svega možemo zaključiti da su bluze sašivene u Rusiji, 1913. i 1914. godine, da su zajedno sa kadetima prošle dug put do Bele Crkve. Iako nemamo podataka kako su dospele u lokalno pozorište, može se pretpostaviti da su poklonjene ili pozajmljene za potrebe izvođenja predstava (u čiju svrhu su svakako i korišćene), a pozorište 1965. godine donosi odluku da iste prosledi muzeju. O značaju samih bluza govori činjenica da su 2014. godine izlagane u Muzeju Vojvodine u Novom Sadu na izložbi „Bela Rusija – Ruska emigracija u Vojvodini“, 2014-16. godine izložene u Muzeju, a u okviru postavke „Ruska emigracija u Beloj Crkvi“, 2018. godine izlagane u Moskvi na izložbi „Časne epolete – istorija ruskih kadetskih korpusa XVIII do XXI veka“. Ova dva predmeta su značajan reper za sagledavanje vizuelnog identiteta kadetskih korpusa, ali i istorije ruske emigracije.
Autor: Igor Vokoun, istoričar umetnosti, kustos Muzeja u Beloj Crkvi
