Gradski muzej Vršca poziva javnost na predavanje pod nazivom „Ustanak Srba u Banatu 1594. godine – istorija i legenda„ koje će održati istoričar, prof. dr Boris Stojkovski, u petak 6. juna, sa početkom u 18 časova.
Verovatno najznamenitiji događaj vezan za prevashodno srpsku istoriju u doba osmanske vlasti nad Banatom jeste ustanak iz 1594. godine koji su Srbi podigli protiv osmanske vlasti, a pod vođstvom čuvenog episkopa vršačkog Teodora Nestorovića. Ovaj događaj se neretko naziva prvim srpskim ustankom protiv osmanske vlasti i događaj je koji je donekle zanemaren i manje poznat. Činjenica je da su se, u srpskoj istoriografiji, ovom temom bavili veoma ugledni istoričari poput akademika Sime Ćirkovića i Radovana Samardžića.
Iako je svakako pretenciozno ga nazvati prvim srpskim ustankom u nekom modernom smislu, ovaj događaj je pratio onovremene evropske i svetske događaje i trebalo bi ga posmatrati u širokom kontekstu osmanskog sukoba sa evropskim silama. Iako je ovo tek jedan mali deo srpskog naroda, ipak je veoma zanimljivo da su imali dovoljno snage da dignu ustanak koji, istini za volju, nije zaokupirao celu Osmansku imperiju, ali je ipak imao svoj značaj. Doba kada je ovaj ustanak buknuo je vreme kada je Osmansko carstvo na svom vrhuncu i prostire se na tri kontinenta. Nekoliko decenija ranije obnovljena je i Pećka patrijaršija, a srpska crkva i sa njom kultura, književnost i umetnost među Srbima na celom području obnovljene Patrijaršije je doživela ipak novi uzlet, uprkos vrlo teškim okolnostima.
Ustanak Srba u Banatu nije okončao osmansku vlast nad ovim područjem, niti je nestalo srpskog stanovništva ni tokom XVII veka. Srbi su naseljavali banatske gradove u znatnoj meri, tzv. Racke varoši postojale su u Temišvaru, Bečeju i drugim gradovima. Srbi su se najviše bavili poslovima i zanatima vezanim za vojnički poziv. U tim rackim varošima pored srpskih kuća bilo je i crkava, a u ovo doba, ili nešto pre njega nastali su i banatski manastiri. Sve u svemu, ustanak Srba u Banatu predstavljao je značajnu fazu Dugog rata, i svedočanstvo je da je stoleće pre Velike seobe Srba u Habzburšku monarhiju, srpski faktor ipak bio veoma prisutan i imao je određeni značaj i težinu.
Dr Boris Stojkovski je rođen 1982. godine u Subotici, gde je završio osnovnu školu i gimnaziju. Diplomirao je 2005. godine na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, a magistarsku tezu pod naslovom „Trgovina robljem na Mediteranu u srednjem veku“ odbranio je 2008. godine na istom fakultetu. Doktorirao je 2014. godine, takođe na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, odbranivši doktorsku disertaciju na temu „Crkvena istorija Srema u srednjem veku“.
Od školske 2014/2015. godine imenovan je za koordinatora za master studije na Odseku za istoriju. Na ovom mestu je ostao sve do 2018. godine, kada je izabran za zamenika Šefa Odseka za istoriju. Od 2019. godine je u zvanju vanrednog profesora, a od septembra 2022. godine je i upravnik Centra za istorijska istraživanja Odseka za istoriju.
Bavi se istorijom Mediterana u srednjem veku, crkvenom istorijom Srema i istorijom Crkve, istorijom Ugarske i posebno Vojvodine u srednjem veku, kao i istorijom Vizantijskog carstva i islamskih država i njihovim vezama sa jugoistočnom Evropom u srednjem veku, te izvorima za istoriju Mediterana i Jugoistočne Evrope u srednjem veku. Bio je gostujući predavač u Budimpešti, Olomoucu i Pizi.
Ima objavljene tri samostalne i tri koautorske monografije, nekoliko desetina radova u domaćim i međunarodnim časopisima i zbornicima radova, kao i kolektivnim monografijama najprestižnijih međunarodnih i domaćih izdavača.
Izuzetno je aktivan na popularizaciji istorijske nauke. Držao je i drži veliki broj javnih predavanja iz oblasti istorije srednjeg veka, kako u Novom Sadu i celoj Srbiji, tako i u Republici Srpskoj, Mađarskoj i Hrvatskoj. Ima i aktivnu saradnju sa predstavnicima srpske zajednice u Mađarskoj i Hrvatskoj.
